April 2012
U aprilu 2012. godine Helsinški komitet za ljudska prava u BiH je u saradnji sa Fondacijom Heinrich Böll, a u sklopu projekta koji finansira Evropska unija pod nazivom “Partnerstvo za više okolišne standarde u BiH”, u Zenici obavio petu, ujedno i posljednju misiju utvrđivanja činjenica.
Tim koji se sastojao od članova Helsinškog komiteta za ljudska prava u BiH, Fondacije Heinrich Böll, Centra za ekologiju i energiju, novinara, te predstavnika lokalnih nevladinih organizacija, organizirao je sastanke sa predstavnicima Agencije za ekonomski razvoj—ZEDA, Zavoda za zaštitu i ekologiju, Ministarstva za prostorno uređenje, saobraćaj i komunikacije, i zaštitu okoline Ze-Do kantona, IPI-Instituta za privredni inženjering, Arcelor Mittal-a, te Mjesnih zajednica Tetovo, Podbriježje, Banlozi i Gradišće.
Kao i prethodna misija u Sarajevu, i ova je bila fokusirana na zagađenost zraka, ovaj put prvenstveno prouzrokovanu radom industrijskih postrojenja. Arcelor Mittal Zenica (fabrika čelika, koksa, gvožđa, itd.) je prema mišljenju većine sagovornika iz Zenice najveći zagađivač zraka u Zenici.
Prema zvaničnim podacima Federalnog hidrometeorološkog zavoda, kvalitet zraka u Zenici je dosta lošiji od propisanog kvaliteta. Koncentracije sumpor-dioksida i letećih čestica su više nego što je to dozvoljeno prema propisanim normama Pravilnika o kvalitetu zraka. Samo između januara i marta 2012. godine je 27 dana bio prekoračen takozvani PRAG UZBUNE, tj. kada je koncentracija sumpor-dioksida veča od 500 mikrograma po kubnom metru (uzastopono 3 ili više sati). Kao moguće rješenje problema sa zrakom smatra se izgradnja plinske elektrana čime bi se izvršila gasifikacija Zenice.
Zenica posjeduje veoma detaljan LEAP plan, ali je problem u njegovom sprovođenju. Također se ističe potreba za nezavisnom i stručnom Agencijom koja će uskladiti emisiju zagađenja sa standardima EU.
U vezi sa ovim projektom pročitajte saopštenje za javnost (PDF) i brošuru (PDF)